20 iyunda Ermənistanda növbədənkənar parlament seçkiləri keçirilib və hazırda Baş nazir vəzifələrini icra edən Nikol Paşinyan 53.9 faiz səslə qalib gəlib. Seçkidən əvvəl əsas rəqabətin keçmiş prezident Robert Koçaryanla Nikol Paşinyan arasında gedəcəyi bildirilirdi.
Politoloq Şahin Cəfərli Ermənistandakı seçkilərin nəticələrini, bu nəticənin həm Azərbaycan, həm Türkiyə, həm də Rusiya ilə münasibətlərdə özünü necə göstərə biləcəyini şərh edib. O hesab edir ki, erməni xalqının seçimi regionda sülh və əməkdaşlığa zəmin yaradıb.
Hazırkı nəticələr nə deməkdir?
Bu seçkiləri həm də referendum kimi qiymətləndirirəm. Erməni xalqı gələcəyi ilə bağlı seçim etməli idi və qarşılarında iki seçim vardı. Birincisi, müharibədən sonrakı reallıqlara uyğun olaraq bölgədə sülh və əməkdaşlığa, dialoqa üstünlük verən xətt – Nikol Paşinyan və onun partiyası; İkincisi isə buna alternativ olaraq revanşist əhval-ruhiyyədə olan, itirilmiş torpaqları qaytarmaqdan danışan və bu yöndə xalqa vədlər verən Robert Koçaryanın bloku. Yəni birinci yol regionda sülh və əməkdaşlığı, ikinci isə yenidən erməni xalqına müharibə, qan və göz yaşı vəd edirdi. Seçkinin nəticəsinə əsasən görürük ki, erməni xalqı sülh və əməkdaşlığı seçdi.
Azərbaycan tərəfinin ata biləcəyi addımlar
Bundan sonrakı mərhələdə Azərbaycan hakimiyyətinin Ermənistan tərəfi ilə ikitərəfli əsasda dialoqa başlaması önəmlidir. Biz Rusiyanın iştirakı və vasitəçiliyi olmadan Ermənistan və Paşinyan höküməti münasibətlər qurmağa başlamalıyıq. İlk mərhələdə rəsmi səviyyədə münasibətlərin qurulması çətin ola bilər. Ən azından bunun üçün dövlətlərin bir-birini qarşılıqlı tanıması, ərazi bütövlüyünü qəbul etməsi tələb olunur. Ermənistan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü qəbul etməlidir ki, rəsmi səviyyədə təmaslar və danışıqlar başlasın. Lakin ilkin mərhələdə ictimaiyyət səviyyəsində təmaslar başlaya bilər.
Uzunmüddətli və dayanıqlı sülh üçün xalqlar arasında etimad qurulmalıdır. Azərbaycan hakimiyyəti bu cür təmaslara şərait yaratmalıdır. Məsələn, media nümayəndələri, mədəniyyət xadimlərinin, cəmiyyətin öndə gedən qənaət öndərlərinin Ermənistan və Azərbaycan arasında qarşılıqlı səfərləri başlaya bilər.
Türkiyə ilə münasibətlər
Türkiyə dövlətinin də Ermənistanla ikitərəfli münasibətlərə başlamasının vaxtı çatıb. Türkiyə rəhbərliyində də belə bir iradəni görmək mümkündür. Regiondakı sülh baxımından həm Azərbaycan, həm də Türkiyənin Ermənistanla ikitərəfli münasibətlər yaratmalıdır. Erməni xalqının dünənki seçimi buna əlverişli şərait yaradıb.
Ermənistan-Rusiya münasibətləri
Rusiyanın Ermənistanda nüfuzu azalmaqda davam edir. Bunu göstərən faktorlardan biri məhz Ermənistanda 2018-ci ildə baş verən xalq inqilabı və daha sonra keçirilən növbədənkənar seçkilərdə Paşinyanın qələbə qazanması olub. Dünənki seçkidə biz bir daha bu prosesin davam etdiyini görürük. Ermənistan cəmiyyətində artıq Rusiyaya bağlı siyasi qüvvələrin ciddi nüfuz və ağırlığının olmadığını müşahidə edirik. Bu baxımdan mən düşünürəm ki, Ermənistanda ictimaiyyət səviyyəsində psixoloji, mənəvi olaraq Rusiyadan qopma prosesi başlayıb. Lakin dövlət siyasəti səviyyəsində bunu demək hələ çox tezdir. Ermənistan-Rusiya müttəfiqliyi davam edir və bundan sonra da davam edəcək. Dövlətlərarası səviyyədə qarşılıqlı qopma, ayrılma prosesi hələ başlamayıb.
Qərblə Ermənistan arasındakı münasibətlər
Ermənistanın Qərbin təsir sferasına keçməsi prosesindən danışmaq çox tezdir. Qərbin qeyri-hökumət strukturları Ermənistanda xüsusən gənc nəslin dünyagörüşünün formalaşmasında çox aktiv fəaliyyət göstərir. Amma Ermənistan və Rusiya arasında uzunmüddətli müttəfiqlik müqavilələri mövcuddur. Paşinyanın o müqavilələrdən geri çəkiləcəyini, Rusiya ilə münasibərləri korlayacağını gözləmək gerçəkçi olmaz.
Nə baş verib: 20 iyunda Ermənistanda keçirilən növbədənkənar parlament seçkilərində ölkənin bütün keçmiş rəhbərləri və hazırkı Baş nazir iştirak edib. Ümumilikdə 21 partiya və dörd alyans seçkiyə qoşulub. Nəticədə Vətəndaş Müqaviləsi Partiyasının lideri N.Paşinyan qalib gəlib.
