Azərbaycan Talışların İctimai Şurası (ATİŞ) Milli azlıqların müdafiəsi haqqında Çərçivə Sazişinin Bakı tərəfindən icrası haqqında Avropa Şurası Nazirlər Komitəsinin qətnaməsi ilə əlaqədar alternativ hesabat dərc edib.
Hesabatda talış dilində materiallar dərc edən saytların bağlanması, talış dilində mətbuat orqanının olmaması, dövlət orqanları tərəfindən “talış” adından istifadəyə məhdudiyyətlərin tətbiqi kimi məsələlər yer alıb.
ATİŞ-in alternativ hesabatında qeyd edilir ki, talışlar Azərbaycanın cənub-şərqində yaşayan aborigen xalqdır. Hesabatda ölkədə talışların sayının düzgün qeyd edilmədiyi göstərilib. Rəsmi məlumatlara görə, Azərbaycanda onların sayı 112 min təşkil edir, amma ATİŞ onların sayının daha çox olduğunu hesab edir.
Qeydiyyat problemi
Müəlliflər dövlət orqanları tərəfindən “talış” adından istifadəyə məhdudiyyətlər tətbiq edildiyini qeyd edirlər. Məlumatda bildirilir ki, ölkədə adında “talış” sözü olan QHT, partiya və hətta kiçik firma belə qeydiyyatdan keçirmək qeyri-mümkündür. Talış Mədəniyyət Mərkəzinin və “Azəri-Talış” İctimai Birliyinin də qeydiyyatı yoxdur.
Bağlanan saytlar
Azərbaycan ərazisində talış dilində materiallar dərc edən talish.org (“Tolışi sədo” qəzetinin elektron versiyası), tolishstan.com, tolishpress.org saytları bağlanıb.
Talış dilində mətbuatın olmaması
30 illik müstəqillik dövrü ərzində talışdilli bir mətbuat orqanı belə dövlətdən maliyyə yardımı almayıb.
Talış dilində təhsil almaq hüququ
ATİŞ həmçinin doğma dildə təhsil almaq imkanının olmadığını qeyd edir. Baxmayaraq ki, rəsmi səviyyədə talışların sıx yaşadığı yerlərdə ibtidai siniflərdə (1-4) talış dilinin tədris edildiyi bəyan edilir. Əslində dərslər fakultativ xarakter daşıyır və icbari deyil. Sonuncu dəfə “Talış dili” dərsliyi 2006-cı ildə dərc edilib.
Təqib və həbs
Həmçinin, talış fəalların vaxtaşırı təqibə məruz qaldığı qeyd edilir. Sonuncu hadisə kimi bu ilin aprel ayında dövlət əleyhinə çağırışlar və milli ayrı-seçkilik salmaq ittihamı ilə 7 il müddətinə azadlıqdan məhrumetmə cəzasına məhkum edilmiş gənc bloger Aslan Qurbanovun həbsi göstərilir.
Sonda ATİŞ belə bir nəticəyə gəlir ki, talışlara münasibətdə Milli azlıqların müdafiəsi haqqında Avropa Konvensiyasına riayət olunmur.
