1
Bunu niyə yazırıq?
Bir müddət əvvəl prezident İlham Əliyevin imzaladığı sərəncama görə, Azərbaycanda arıçılara 5 il müddətinə olmaqla hər il, hər arı pətəyinə görə 10 manat veriləcək. Sərəncamda deyilir ki, məqsəd arıçılığın inkişaf etdirilməsidir. Mikroskop olaraq “Balçı” bal satışı şirkətinin sahibi Elvin Bayramlıdan xahiş etdik ki, bu pulun arıçılar üçün kifayət olub olmadığını, 10 manat subsidiyadan necə faydalanmağın mümkünlüyünü izah etsin.
2
Subsidiya arıçılara faydalanmağa imkan verirmi?
Sərəncamdan belə məlum olur ki, həmin subsidiya artıq təsərrüfatı olan arıçılara aid ediləcək. 5 ilin sonunda arıçı hər pətəyə görə 50 AZN pul almış olacaq. Bu pul göründüyü qədər az deyil, arıçılar həmin puldan faydalanıb təsərrüfatlarını genişləndirə bilərlər.
Məsələn, 100 arı ailəsi olan adam 1000 manat alacaq. Bu pulu əlavə yeşik almaq və arı ailəsini artırmağa sərf etmək mümkündür. 100 arı ailəsi olan fermer hər il 20 pətək artırmaqla beş il ərzində ümumi təsərrüfatını 200 pətəyə qədər artıra bilər. Fermer əldə etdiyi balı satıb kiçik şirkət də qura bilər.
Arıçılar əsasən yeşik hazırlamağa, arıları xəstəlikdən və həşəratlardan qorumağa xərc çəkirlər. Əsasən də gənələrə qarşı mübarizə aparılır. Eyni zamanda pətəkləri bir yerdən digər yerə köçürmək, pətəklərin içinə arı mumu qoyulması və s. bu kimi şeylərə pul xərclənir.
3
Arıçılara nə lazımdır?
Təkcə pətək və arıları həşərat və xəstəlikdən qorumaq kifayət deyil. Arıçılara təsərrüfatlarını böyütmək üçün texnika da lazım olur. Məsələn, Polşa istehsalı olan aparat var ki, onu sifarişlə Rusiya və Ukraynadan almaq olar. Həmin aparat krem bal hazırlayır ki, bu da son zamanlar insanlar arasında populyarlaşıb və tələbat yaranıb. Hazırda Azərbaycanda təxminən 5-6 nəfər fermer bu aparatdan istifadə edir. Qiyməti 2 min manatdır. Arı ailəsi çox olan fermer aldığı subsidiyanı bunun üçün də sərf edə bilər.
Arıçıların böyük əksəriyyətinin istifadə etdiyi aparat isə bal süzən maşınlardır ki, bunlar əsasən daha iri təsərrüfatı olan fermerlərdə var.
Digər texnikalarla müqayisədə daha baha olanı qablaşdırma aparatıdır. Bu aparat balı qaba töküb, bağlayır və etiketi yapışdırır, bir sözlə marketdə satış səviyyəsinə çatdırır. Azərbaycanda bu aparatdan istifadə edən 1-2 fermer var.
Bal süzən aparat isə demək olar ki, hamıda var. Krem bal hazırlayan aparat da azdır, 5 ya da 6 nəfərdədir.
Bir çox arıçılar düşünür ki, ən vacibi pətək sayını artırmaqdır. Bundan başqa fermerlərə pətəkləri daşımaq üçün traktor və qoşma da lazım olur.
Həm fermerlər, həm də alıcılar üçün lazım olan şey isə laborotoriyalardır. Balın keyfiyyətini yoxlayan laborotoriyalar fərqlidir, bunların sırasında həm dövlət, həm də özəllər var. Hər fermerin üstünlük verdiyi laborotoriya fərqli ola bilər, çünki onların arasında yoxlama keyfiyyətinə görə fərqlilik olur. Daha yaxşı yoxlama aparanların qiyməti 1 nümunə üçün 100-150 manatdır, hətta 500 manat olanlar da var. Elə laborotoriya var ki, onun sertifikat vermək hüquq var, bəziləri isə sadəcə hansısa müəssisənin tərkibində fəaliyyət göstərir.
Baş baytarlıq idarəsinin laborotoriyası isə digərləri ilə müqayisədə daha ucuzdur.
Bəzi fermerlər isə eyni balı 2-3 yerdə yoxladırlar ki, hansının daha keyfiyyətli yoxlama apardığını müəyyən edə bilsin.
4
