Yeni seçilən prezidentlər vəzifə səlahiyyətlərinə başlamadan əvvəl hər ölkə özünə uyğun olaraq Konstitusiya və ya müqəddəs sayılan dini kitaba əl basaraq and içir. Andiçmə mərasiminin detalları adətən ölkə konstitusiyalarında yer almır, dini kitaba and içmək əksər ölkələrdə qanuni tələb deyil. Bu mərasim daha çox demokratik ölkələrdə yeni seçilən prezidentin vəzifəyə başlaması üçün açılış mərasimi xarakteri daşıyır.
Azərbaycan andiçmə necə baş tutur?
Azərbaycandakı Qanunvericiliyə görə prezident seçkilərindən sonra Mərkəzi Seçki Komissiyasının hazırladığı yekun protokol Konstitusiya Məhkəməsinə təqdim olunur və bu məhkəmə yekunları təsdiqləyir və nəticələri rəsmi elan edir. Konstitusiyanın 103-cü maddəsinə görə prezident seçkilərində qalib gələn namizəd bu rəsmi təsdiqlənmədən sonra 3 gün ərzində and içir.
Bu gün İlham Əliyev Konstirusiyaya və Qurana and içərək səlahiyyətlərinin icrasına başlayıb. Foto: president.az
Azərbaycan Konstitusiyasında da prezidentin dini kitab “Quran-i Kərim”ə, ya da Konstitusiya kitabına and içməsi ilə bağlı tələb yoxdur. Yeganə tələb prezidentin and içərkən aşağıdakı sözləri təkrarlamalıdır:
“Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərini həyata keçirərkən Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına əməl edəcəyimə, dövlətin müstəqilliyini və ərazi bütövlüyünü qoruyacağıma, xalqa ləyaqətlə xidmət edəcəyimə and içirəm”.
Bəs prezidentlər niyə and içirlər?
Dünyada ilk andiçmə mərasimi 1789-cu il aprelin 30-da Amerika Birləşmiş Ştatlarında keçirilib. ABŞ-ın ilk prezidenti Corc Vaşinqton Nyu York şəhərində vəzifə səlahiyyətlərinə başlamadan əvvəl Bibliyaya əl basaraq and içib. ABŞ prezidentlərinin böyük əksəriyyəti bu ənənəi davam edib. Bunun da səbəbi onların əksəriyyətinin dini inancının xristian olması ilə bağlıdır. Xristian dinində nəyinsə üzərində and içmək qəbul olunmasa da dinindən asılı olmayaraq əksər prezidentlər vəzifələrinə başlamadan əvvəl bunu icra edir.
ABŞ-ın ilk prezidenti Corc Vaşinqton Nyu York şəhərində and içir. Foto: Konqres kitabxanasının arxivi
Məsələn, Barak Obama öz andiçmə mərasimində iki ədəd Bibliyadan istifadə edib. Bunlardan biri keçmiş ABŞ prezidenti Abraham Linkolnun, digəri isə Martin Lüter Kinqin olub. Teodor Ruzvelt isə andiçməsinə ümumiyyətlə dini kitab istifadə etməyib, Konstitusiyaya and içib.
Andiçmə mərasimi ümumilikdə tacqoymanın analoqu sayılır. Prezidentin öz vəzifə səlahiyyətlərinə başlaması, buna start verilməsi hesab olunur. Yəni, daha çox simvolikdir.
