Foto: EHT Collaboration

Alimlər tarixdə ilk dəfə qara dəliyin fotoşəklini çəkməyə nail olublar. Bu gün keçirilən konfransda həmin fotoşəkil təqdim olunub və kosmos, xüsusilə də qara dəliklərlə bağlı elmdə inqilab edə biləcək məlumatlar açıqlanıb.

Bildirilib ki, qara dəliklər o qədər qaranlıq və uzaqdırlar ki, onları birbaşa müşahidə etmək, teleskopla Ayda qoğal görmək qədər çətin bir işdir. Fotoşəkli dünyanın 8 fərqli nöqtəsindəki böyük radio teleskoplarından ibarət Event Horizon Teleskopu (EHT) çəkib.

200 alimin iştirak etdiyi layihədə əsas məqsəd Süd yolu qalaktikasının mərkəzində, Günəşdən 4 milyon dəfə böyük “Sagittarius A” qara dəliyini görüntüləmək olsa da, sonradan hədəf dəyişdirilib.

Fotoşəkildəki qara dəlik bizdən 55 milyon işıq ili uzaqda, “Messier 87” adlı qalaktikanın mərkəzində yerləşir.

İndiyə kimi elm qara dəliklərin maddə və işığın qaça bilməyəcəyi “kosmik tələ” olduğunu deyib. Ancaq fotoşəkildə qara dəliyin ətrafında görünən qaz və tozdan əmələ gəldiyi təxmin edilən sarı işıq elmə məlum olan fizika qaydaları ilə üst-üstə düşmür.

Alimlər bildirirlər ki, əldə olunan fotoşəkilə əsasən qara dəliyin ətrafındakı toz və qaz buldunun və ya qara dəliyin özünün işıq sürəti ilə fırlandığını ehtimal etmək olar. Bəzi alimlər isə hər ikisinin də hərəkət halında olduğunu təxmin edir. Bu hərəkət saat əqrəbi istiqamətində baş verir.

EHT-nin direktoru və Harvard Universitenin elmi işçisi Şeperd Dolemən kəşf haqqında belə deyir:

Görünməz olduğunu düşünürdük, amma gördük. Bir qara dəliyin fotoşəklini çəkdik.

  • Qara dəliklər elmə ilk dəfə Eynşteynin Nisbilik nəzəriyyəsi ilə məlum olub. Ancaq Eynşteyn özü də bu cisimlərin varlığı haqqında şübhədə qalıb. O vaxtdan indiyə kimi alimlər qara dəliklərin varlığı ilə bağlı müxtəlif məlumatlar əldə etsələr də, bunlar əsasən nəzəriyyə hesab edilirdi. İndiyə kimi onu birbaşa müşahidə etmək mümkün olmamışdı.