Yaradanından daha məşhur olan obraz – Robinzon Kruzo

Robinzon Kruzo. İllüstrasiya: Wal Paquet/ Getty Images

İngilis yazıçısı Daniel Defo yaradıcılığının ilk vaxtlarında yazıları ilə o qədər də şöhrət qazana bilməyib. Heç vaxt həvəsdən düşməyən və yaradıcılıqdan əl çəkmək barədə fikirləşməyən D.Defo 1719-cu ildə özünün dünyanı fəth edən ən məşhur əsəri – “Robinzon Kruzo”nu yazıb.

Əsərin bütöv adı “Yorkdan olan balıqçı Robinzon Kruzonun özünün həyatı, maraqlı və təəccüblü sərgüzəştləri barədə yazdıqları”dır. Robinzon Kruzonun adada 27 il tək yaşamasından bəhs edən bu əsər D.Defoya dünya şöhrəti gətirib. Əsər işıq üzü görən gündən indiyədək, demək olar ki, dünyanın hər ölkəsində çap olunub.

Yazıçı “Robinzon Kruzo”nu yazanda təxminən 58 yaşında olub. Avropada roman janrına yeni keyfiyyətlər gətirən, ustalıqla yazılmış bu əsərin maraqlı cəhəti həm də odur ki, roman dəniz səyahətindən bəhs etsə də, müəllif yalnız bircə dəfə – gənclik illərində gəmiylə Portuqaliyaya səfər edib, qalan bütün ömrünü isə öz vətənində keçirib.

D.Defo əsərin süjetini həyatdan götürüb. Həmin dövrlər – 16-18-ci əsrlərdə dəniz ölkələrindən gəmi ilə uzun səyahətlərə çıxanlar çox idi. Dənizçilər bu səfərlər haqqında çox maraqlı macəralar danışırdılar. D.Defo şotlandiyalı bir dənizçinin insan ayağı dəyməyən kiçik bir adada dörd il dörd ay yaşaması, sonradan təsadüf nəticəsində xilas olması haqqında hekayətini dinləmişdi. İstedadlı yazıçı məharətlə bu hadisələri bədiiləşdirərək oxucunu Robinzon Kruzo ilə adada günbəgün, saatbasaat yaşamağa, onunla birgə çətinlikləri keçməyə vadar edib.

Qazandığı bu böyük uğurdan sonra yazıçı həvəslənərək səyahətdən bəhs edən daha bir neçə əsər yazıb. “Polkovnik Cek”, “Dünya ətrafında səyahət”, “Dəniz qulduru”, “Şeytanın siyasi tarixi” romanları dərc olunsa da, bu əsərlər “Robinzon Kruzo”nun kölgəsində qalıblar.

D.Defo böyük maddi sıxıntılar içərisində yaşayıb, pulsuzluqdan əziyyət çəkib, elə yoxsulluq içində 70 yaşında dünyadan köçüb. Onun yaratdığı Robinzon Kruzo obrazı haqqında isə tənqidi yazılar yazılmağa, filmlər çəkilməyə, tamaşalar qoyulmağa davam edir.