Hazırda Ukrayna-Rusiya arasındakı müharibə daha çox diqqət mərkəzində olsa da martın əvvəlindən etibarən Azərbaycanla Ermənistan arasında da gərginlik nisbətən artıb. Martın 2-dən etibarən Dağlıq Qarabağın Ermənistan ordusunun və ya Rusiya sülhməramlılarının nəzarətində olan hissəsində atəşkəs pozulub. Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin yaydığı məlumata görə, 2-12 mart tarixlərində Azərbaycan silahlı qüvvələrinin Goranboy, Ağam, Tərtər, Xocalı və Naxçıvan Muxtar Respublikasında yerləşən mövqeləri ayrı-ayrı vaxtlarda müxtəlif növ silahlardan atəşə tutulub.
OC Media yazır ki, hazırda Dağlıq Qarabağda yaşayan erməni sakinlər arasında gərginlik artıb və onlar yeni müharibənin olmasından narahatdır. Həm Ermənistan, həm də Azərbaycan atəşkəsi pozan tərəf kimi bir-birini ittiham edir.
Ermənistanın iddiası nədir: Ermənistan rəsmiləri atəşkəs pozuntuları nəticəsində Dağlıq Qarabağda ermənilərin yaşadığı kəndin bombalandığını, bir mülki şəxsin yaralandığını, Ermənistanın Azərbaycanla Naxçıvan MR istiqamətindəki sərhədində baş verən atışma nəticəsində bir erməni əsgərinin öldüyünü deyir.
OC Medianın dərc etdiyi məqaləyə görə, təmas xəttinə yaxın ərazilərdə yaşayan ermənilər Azərbaycan ordusunun onları təhdid etdiyini və erməni əhalinin bu ərazini tərk etməsi üçün çağırış etdiyini qeyd edib. Bununla yanaşı, Azərbaycan ordusunun nəzarətində olan ərazidə qaz kəmərinin zədələnməsi nəticəsində Dağlıq Qarabağın əksər hissəsində, o cümlədən Xankəndidə 8 gün ərzində yerli əhali istilik əldə edə bilməyib. Məlumatda bildirilir ki, Azərbaycan ordusu həmin müddət ərzində erməni təmirçilərin qaz kəmərinə dəymiş ziyanı aradan qaldırması üçün əraziyə daxil olmasına icazə verməyib. Azərbaycan tərəfi martın 16-sı qaz kəmərinin təmirinə başlayıb.
Erməni əhali nədən narahatdır: Dağlıq Qarabağda hazırda yaşayan erməniləri narahat edən əsas məsələlərdən biri budur ki, Rusiyanın Ukraynaya hərbi müdaxilə etdiyi bir vaxtda Azərbaycan yaranmış vəziyyətdən istifadə edib Dağlıq Qarabağda torpaqlara hücum edə və yerli erməni əhalini deportasiya edə bilər.
Rəsmi Yerevan nə deyir: Gərginliyin artması ilə bağlı rəsmi Yerevan reaksiya verməyib. Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan bildirib ki, “problemlər mövcuddur” və onların həlli üçün “addımlar” atılmalıdır. Ermənistanın yeni prezidenti Vaaqn Xaçaturyan isə vurğulayıb ki, Azərbaycanın “addımları” Ermənistanın regionda “sülhün bərqərar olması” üçün çalışmasına maneə törətməməlidir.
Yerevan, Bakı və sülh planı
Martın 12-də Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi iki ölkə arasında sülh müqaviləsinin imzalanması üçün Ermənistana beş maddədən ibarət təklif verib. Azərbaycanın təklifləri bunlardır:
- suverenlik, ərazi bütövlüyü, beynəlxalq sərhədlərin qarşılıqlı tanınması;
- qarşılıqlı ərazi iddialarından əl çəkilməsi;
- beynəlxalq münasibətlərdə bir-birinin təhlükəsizliyinə zərər verəcək təhdidlərə son qoyulması;
- sərhədlərin yenidən müəyyənləşdirilməsi və diplomatik münasibətlərin qurulması,
- nəqliyyat və kommunikasiya xətlərinin açılması.
Sənəddə Dağlıq Qarabağın statusu ilə bağlı konkret məsələ isə qeyd olunmayıb.
Azərbaycanın təklifinə Ermənistanın cavabı: Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyinın martın 14-də yaydığı bəyanatda deyilir ki, Azərbaycana cavab göndərilib və ATƏT-in Minsk qrupuna “BMT Nizamnaməsinə, Mülki və Siyasi Hüquqlar haqqında Beynəlxalq Pakta və Helsinki Yekun Aktına” uyğun olaraq vasitəçilik etməsi və sülh müqaviləsinin razılaşdırılması üçün müraciət edilib.
